Ik ga over mezelf praten,
wat ik zelden doe, want ik --
nou, ten eerste praat ik liever over dingen waar ik niets van afweet.
Gelach)
Ten tweede ben ik een herstellend narcist.
(Gelach)
Ik wist niet eens dat ik narcist was.
Ik dacht dat een narcist van zichzelf houdt.
Toen vertelde iemand me dat er een schaduwzijde is.
Dus het is in feite akeliger dan zelfadoratie;
het is onbeantwoorde zelfadoratie.
(Gelach)
Ik kan me geen terugval veroorloven.
Maar ik wil graag uitleggen
hoe ik mijn eigen specifieke type humor heb ontwikkeld,
want ik ben door zoveel verschillende fasen gegaan.
Ik begon met improvisatie,
in een bepaalde vorm die 'theaterspellen' heet.
Die had één regel
die ik altijd geweldig heb gevonden als maatschappelijke ethische norm.
Die regel was: je mocht de werkelijkheid van de ander niet ontkennen,
je mocht er alleen op bouwen.
In onze maatschappij spreken we voortdurend
de realiteit van de anderen tegen.
Het draait allemaal om contradictie,
en ik denk dat ik daarom zo gevoelig ben voor contradictie.
Ik zie het overal.
Zoals opiniepeilingen.
Het verbaast me altijd dat in opiniepeilingen
het percentage Amerikanen dat het antwoord niet weet,
altijd 2 procent is.
75 Procent van de Amerikanen
denkt dat Alaska deel uitmaakt van Canada.
Maar slechts 2% weet niet wat het effect zal zijn
van het debacle in Argentinië op het monetaire beleid van het IMF --
(Gelach)
...lijkt in tegenspraak.
Of deze advertentie in de New York Times:
"Je maatschappelijke positie toon je met een mooi horloge.
Je goede smaak toon je door het bij ons te kopen."
(Gelach)
Of deze, die ik vond in het tijdschrift 'California Lawyer',
in een artikel, ongetwijfeld bedoeld voor de juristen bij Enron.
"Overleven in de bak: handige tips."
(Gelach)
"Gebruik geen moeilijke woorden."
(Gelach)
"Leer de lingua franca."
(Gelach)
Jaah... "Lingua dit, Frankie."
(Gelach)
Ik vermoed dat het tegenstrijdig is
dat ik over wetenschap praat zonder enige wiskundekennis.
Ik was trouwens Dean Kamen zo dankbaar voor zijn uitleg
dat een van de redenen --
dat er culturele redenen zijn
waarom vrouwen en minderheden niet de wetenschap en techniek ingaan --
want bijvoorbeeld: de reden waarom wiskunde mij vreemd is,
was dat ik tegelijkertijd leerde rekenen en lezen.
Dus je bent 6 jaar, en je leest Sneeuwwitje en de zeven dwergen,
en het wordt je snel duidelijk
dat er twee soorten mannen zijn in de wereld:
dwergen en prinsen.
De kans dat je je prins vindt, is 7 tegen 1.
(Gelach)
Daarom rekenen kleine meisjes niet. Het is te deprimerend.
(Gelach)
Door te praten over wetenschap
haal ik me misschien ook, net als gisteravond,
de woede van enkele wetenschappers op mijn hals.
Die waren erg boos op me.
Ik gebruikte het woord postmodern alsof het oké was.
Daarom waren ze erg boos.
Eén van hen wilde, gelukkig, waarschijnlijk alleen
een serieuze discussie met me.
Maar ik doe niet aan serieuze discussies.
Ik keur ze af,
omdat discussies, uiteraard, draaien rond contradictie.
Ze worden gevormd door de waarden die ik in vraag stel.
De waarden van Newtoniaanse wetenschap, zoals rationaliteit.
Je wordt geacht rationeel te zijn in een discussie.
Nou is rationaliteit gebaseerd op
waar Christie Hefner het vandaag over had,
die kloof tussen geest en lichaam, weet je?
Het hoofd is goed, het lichaam slecht.
Hoofd is ego, lichaam id.
Als we 'ik' zeggen, zoals Rene Descartes zei:
"Ik denk dus ik ben",
bedoelen we het hoofd.
En zoals David Lee Roth zong in "Just a Gigolo":
"I ain't got no body" (ik heb geen lichaam)
Zo krijg je rationaliteit.
Daarom is zoveel humor
het lichaam dat zich afzet tegen het hoofd.
Daarom heb je toilethumor en seksuele humor.
Daarom heb je de Raspyni Brothers
die Richard in zijn kruis meppen.
En we lachen dubbel, want
hij is het lichaam, maar het is ook --
Stem: Richard.
Emily Levine: Richard. Wat zei ik dan?
(Gelach)
Richard. Ja, maar het is ook het hoofd,
het hoofd van de conferentie.
Dat is de andere wijze waarop humor --
zoals Art Buchwald de draak steekt met staatshoofden.
Het levert niet zoveel geld op als lichaamshumor, denk ik --
(Gelach)
maar niettemin... wat ons jou doet koesteren en liefhebben.
Er is echter ook een contradictie in rationaliteit in dit land,
hoezeer we het hoofd ook aanbidden,
we zijn erg anti-intellectueel.
Dat weet ik omdat ik in de New York Times las
dat de Ayn Rand-stichting in een paginagrote advertentie
na 11 september
zei: "Het probleem is niet Irak of Iran;
het probleem waarmee dit land kampt
zijn de universiteitsprofessoren en hun gebroed".
(Gelach)
Dus ik herlas "De eeuwige bron" nog eens.
(Gelach)
Ik weet niet wie van jullie het gelezen heeft.
...en ik ben geen expert in sadomasochisme.
(Gelach)
Maar laat ik een paar willekeurige passages voorlezen van pagina 217.
"De daad van een meester
die op pijnlijke, minachtende wijze bezit van haar nam,
was het soort extase dat ze wilde.
Als ze samen in bed lagen, was het
zoals het moest zijn, zoals de aard van de daad gebood,
een daad van geweld.
Het was een daad van knarsende tanden en haat. Het was het ondraaglijke.
Niet een streling, maar een golf van pijn.
De kwelling als passionele daad."
Dus je kan je mijn verbazing voorstellen
toen ik in The New Yorker las
dat Alan Greenspan, Voorzitter van de Federal Reserve,
Ayn Rand als intellectuele mentor beschouwt.
(Gelach)
Alsof je ontdekt dat je kinderjuffrouw een meesteres is.
(Gelach)
Het was erg genoeg om J Edgar Hoover in een jurk te zien.
Nu moeten we ons Alan Greenspan voorstellen
in een zwart leren korset, met als kont-tatoeage:
"De zweep over inflatie".
(Gelach)
En Ayn Rand is uiteraard beroemd
om haar filosofie genaamd Objectivisme,
dat een andere waarde van Newtoniaanse fysica reflecteert,
namelijk objectiviteit.
Objectiviteit is min of meer geconstrueerd
op eenzelfde SM-manier.
Het is het subject dat het object onderwerpt.
Dat is hoe je je doet gelden.
Je maakt jezelf tot de actieve stem.
Het object is het passieve stem-loze.
Ik was zo geboeid door die Oxygen-reclame.
Ik weet niet of je dit weet, maar --
misschien dat het nu anders is, of dat het slechts een statement was --
maar in veel babyafdelingen van ziekenhuizen in het land,
tot recentelijk in ieder geval, volgens een boek van Jessica Benjamin,
staat er boven de jongenswiegjes:
"Ik ben een jongen!"
en boven de meisjeswiegjes:
"Het is een meisje!"
Dus de passiviteit werd cultureel
op de meisjes geprojecteerd.
En dit blijft maar doorgaan, zoals ik je vorig jaar vertelde.
Er is een peiling --
een onderzoek door het tijdschrift Time,
waarin enkel mannen gevraagd werd: "Heeft u ooit seks gehad
met een vrouw die u werkelijk niet mocht?"
En, nou ja...
58% zei ja,
maar ik denk dat het vertekend is,
want tegen zoveel mannen hoef je maar te zeggen:
"Heeft u ooit seks gehad ... " "Ja!!"
Die wachten niet eens op de rest.
(Gelach)
En natuurlijk zei 2% niet te weten of ze ooit --
(Gelach)
Dat is de eerste teruggreep,
van mijn viervoudige poging.
(Gelach)
Dit subject/object-gebeuren
is iets waarin ik erg geïnteresseerd ben
want dit is, eerlijk gezegd, waarom ik in politieke correctheid geloof.
Echt. Ik denk dat het te ver kan gaan.
Ik denk dat de Ringling Brothers te ver gingen
in een advertentie in het New York Times Magazine.
"We hebben een levenslange emotionele en financiële band
met onze Aziatische Olifantpartners."
(Gelach)
Misschien te ver. Maar weet je --
Ik denk niet dat
een gekleurde persoon die over blanken grapt
hetzelfde is als een blanke die grapt over kleurlingen.
Of vrouwen die over mannen grappen
hetzelfde als andersom.
Of arme mensen die over rijken grappen...
Fortuinlijken mag je uitlachen, bezitlozen niet.
Daarom zie je me geen grappen maken over
Kenneth Lay en zijn charmante vrouw.
(Gelach)
Wat is er grappig aan nog maar vier huizen bezitten?
(Gelach)
En ik leerde deze les pas echt
tijdens de seksschandalen van de Clinton-administratie,
of zoals ik ze noem: de goeie ouwe tijd.
(Gelach)
Toen mensen die ik kende, die zich als liberaal
en wat daarbij hoort, zagen,
grappen maakten over Jennifer Flowers en Paula Jones.
Ze staken de draak met ze, en noemden hen
'white trash' (blank uitschot)
Het lijkt, denk ik, een onschuldig vooroordeel
waarmee je niemand echt kwaad doet.
Totdat je de volgende advertentie leest in de L.A. Times.
"Te koop: "White trash compactor" (witte afvalpers)
(Gelach)
Dus deze hele subject/object-kwestie
is op deze manier relevant voor humor.
Ik las een boek van een vrouw genaamd Amy Richlin,
die voorzitter is van de afdeling klassieken aan USC.
Het boek is getiteld "De tuin van Priapus".
Zij zegt dat Romeinse humor
de constructie van de Romeinse maatschappij weerspiegelt.
Die Romeinse maatschappij was erg verticaal,
zoals de onze tot op zekere hoogte ook.
Zo was hun humor ook.
Een grap moest altijd een slachtoffer hebben.
Dus er was altijd de satiricus,
zoals Juvenal of Martial,
die het publiek vertegenwoordigde,
en hij stak de draak met een buitenstaander,
de persoon die niet die subject-status deelde.
In cabaret moet de
cabaretier uiteraard het publiek domineren.
Een hoop interrupties bouwen de spanning op
om er zeker van te zijn dat de cabaretier
de teugels strak in handen houdt
en de onderbreker onder de duim houdt.
Ik werd daar goed in toen ik cabaret deed.
Maar ik had er een hekel aan
want zij dicteerden de voorwaarden van de interactie
op dezelfde manier als waarop een serieuze discussie aangaan
tot op zekere hoogte de inhoud bepaalt
van waarover je het hebt.
Ik zocht naar een vorm
die dat niet had.
Dus ik wilde iets dat interactiever was.
Ik weet dat dat woord zo omlaaggehaald is
door gebruik ervan door internet-marketingmensen.
Ik mis de oude telemarketeers echt, dat kan ik je verzekeren.
(Gelach)
Ja echt, want daar had je tenminste nog een kans.
Ik hing meestal meteen weer op.
Maar toen las ik in "Dear Abby" dat dat onbeleefd was.
Dus de volgende keer dat er een belde
liet ik hem half uitpraten en zei toen:
"Jij klinkt sexy!..."
(Gelach)
Toen hing HIJ op!
(Gelach)
Maar de interactiviteit laat het publiek evenzeer
vormgeven wat jij doet, zoals jij
hun ervaring van de wereld vormt.
Dat is waarnaar ik op zoek ben.
En toen ik min of meer begon te analyseren
wat ik nou eigenlijk doe,
las ik: "Schelm maakt deze wereld", van Lewis Hyde.
Dat was alsof ik psychologisch geanalyseerd werd.
Hij legde het allemaal bloot.
Vervolgens, hier op deze conferentie
realiseerde ik me dat bijna iedereen hier
diezelfde kwaliteiten deelt
omdat een schelm
een verandering brengt.
Schelm brengt verandering.
En de kwaliteiten die ik ga beschrijven
zijn de kwaliteiten die het mogelijk maken
om verandering te bewerkstelligen.
Een ervan is grensoverschrijding.
Ik denk dat dit de wetenschappers op de kast joeg.
Maar ik hou ervan grenzen te overschrijden.
Ik praat graag over dingen waarvan ik niets weet.
(Telefoon gaat)
Ik hoop dat dat mijn agent is,
omdat jij me niets betaalt.
(Gelach)
Ik denk dat het goed is om te praten over dingen waarvan ik niets weet,
want ik heb een nieuw perspectief.
Ik zie wellicht de contradictie
die jij misschien niet ziet.
Zoals bijvoorbeeld een pantomimespeler ooit,
die nogal uit de hoogte opereerde.
Hij was nogal zelfvoldaan.
Hij zei dat ik meer respect moest tonen
omdat het 18 jaar duurde
om mime goed te leren.
Ik zei: "Daaraan zie je dat enkel stomme mensen eraan beginnen"
(Gelach)
Leren praten duurt slechts twee jaar.
(Gelach)
(Applaus)
En weet je mensen, dit is het probleem met
"objectiviteit"...
Als je omringd bent door mensen
met dezelfde woordenschat als jij,
of die dezelfde waarden delen als jij,
ga je denken dat dat de realiteit is.
Zoals economen; hun definitie van rationeel,
dat we allemaal uit economisch eigenbelang handelen...
Welnu, kijk naar Michael Hawley,
of naar Dean Kamen,
of kijk naar mijn grootmoeder.
Mijn oma handelde altijd in het belang van anderen,
of die dat nu wilden of niet.
(Gelach)
Als er Olympische Spelen van martelaarschap waren,
zou mijn oma met opzet verliezen.
(Gelach)
"Nee, de prijs is voor jou.
Jij bent jong. Ik ben oud. Wie zou het zien?
Waar ga ik heen? Ik ben toch al bijna dood".
(Gelach)
Dus dat is het -- die grensoverschrijding,
deze tussenstap die --
Fritz Lanting, is dat zijn naam?..
zei dat hij een bemiddelaar was.
Dat is een kwaliteit van de schelm.
Een andere is: niet-oppositionele strategieën.
Dat is in plaats van contradictie.
Waar je de realiteit van de ander ontkent,
heb je een paradox,
waarbij je meer dan één realiteit tegelijk toestaat.
Ik denk dat er een andere filosofische constructie is.
Ik weet niet hoe die heet.
Maar mijn voorbeeld is een bord dat ik bij een juwelier zag.
Er stond: "Oren piercen terwijl je wacht".
(Gelach)
Daar tart het alternatief je voorstellingsvermogen.
(Gelach)
"O nee. Maar bedankt. Ik laat ze hier. Dank u wel.
Ik moet nog wat boodschappen doen. Ik kom ze later wel ophalen
rond 5 uur, als dat schikt.
Huh? Huh? Wat? Ik versta je niet".
(Gelach)
Een ander attribuut van de schelm
is geluk hebben.
Die voorvallen, waar Louis Kahn het over had,
zijn een andere eigenschap van de schelm.
De schelm heeft een geest die voorbereid is op het onverwachte.
Ik vertel de wetenschappers
dat de schelm het vermogen heeft om
zijn ideeën losjes te koesteren
zodat hij ruimte houdt voor nieuwe ideeën
of om de contradicties of de verborgen problemen te zien
met zijn ideeën.
Ik had hier geen grap bij.
Ik wilde enkel de wetenschappers op hun plek zetten.
(Gelach)
Maar ik zou graag verandering willen brengen
door connecties te maken.
Dat is wat ik doorgaans zie;
bijna nog meer dan contradicties.
Zoals die... hoe noem je die tenen van de gekko?
Je weet wel, de tenen van de gekko,
die krullen en ontkrullen als de vingers van Michael Moshen.
Ik ben dol op connecties.
Zoals ik lees dat één van de twee attributen van materie
in het Newtoniaanse universum...
Er zijn twee eigenschappen van materie in het Newtoniaanse universum --
één is inbeslagname van ruimte. Materie neemt ruimte in beslag.
Ik vermoed hoe materialistischer hoe meer ruimte je inneemt.
Dat verklaart het hele SUV-fenomeen.
(Gelach)
De andere is ondoordringbaarheid.
In het oude Rome was ondoordringbaarheid
het criterium van de mannelijkheid.
Mannelijkheid hing af van
dat je actief penetreerde.
Dan, in de economie, is er een actieve producent
en een passieve consument,
wat verklaart waarom bedrijven altijd
nieuwe markten moeten penetreren.
Ja, ik bedoel, we dwongen China om
haar markten te openen.
Voelde dat niet goed?
(Gelach)
En nu worden wij gepenetreerd.
De biotechnologiebedrijven dringen ons daadwerkelijk binnen
en planten hun kleine vlaggetjes in onze genen.
We worden gepenetreerd.
En ik vermoed door iemand die ons niet mag.
(Gelach)
Dat is de tweede van de vier.
Ja, natuurlijk had je die. Dank je wel.
Ik heb nog wat te gaan.
(Gelach)
Wat ik hoop te doen, wanneer ik die connecties maak,
is het denken van mensen kortsluiten.
Zorgen dat je niet je gebruikelijke
associaties volgt,
maar nieuwe paden te banen.
Letterlijk -- als mensen praten over de schok van herkenning,
dat is letterlijk her-kennen, nieuwe wegen volgen in je denken --
Ik had een grap voor hierbij... Vergeten.
Mijn excuses. Ik word als de vrouw
in die grap over --
ken je die mop van die vrouw die bij haar moeder in de auto zit?
De moeder is al wat ouder.
En de moeder gaat dwars door een rood stoplicht.
De dochter zegt niets, omdat ze niet
wil overkomen als: Je bent te oud om te rijden.
De moeder gaat door een tweede rood licht.
En de dochter zegt, zo tactvol mogelijk:
"Mam, zag je dat je net door twee rode stoplichten reed?"
Zegt de moeder: "Oh! Ben ik aan het rijden?"
(Gelach)
Dat is de schok van herkenning
over de schok van herkenning.
Dat completeert het viertal.
(Gelach)
Ik wil nog twee dingen zeggen.
Eén is: een andere eigenschap van de schelm
is dat de schelm
het midden moet houden.
Hij moet zijn evenwicht bewaren.
En het grootste obstakel voor mij,
in wat ik doe,
is het construeren van mijn optreden
zodat het voorbereid én onvoorbereid is.
De balans vinden tussen die dingen
is altijd moeilijk
want je kon wel eens te veel naar het onvoorbereide neigen.
Maar te voorbereid zijn laat geen ruimte
voor de ongelukken.
Ik dacht aan wat Moshe Safdie
gisteren zei over schoonheid,
want in zijn boek zegt Hyde dat
de schelm soms in schoonheid kan verzanden.
Maar om dat te doen, moet je
alle andere kwaliteiten verliezen
omdat zodra je in schoonheid zit,
je een voltooid ding hebt.
Je hebt iets dat ruimte
en tijd beslaat.
Het is een echt ding.
Het is altijd buitengewoon om schoonheid te zien.
Maar als je dat niet doet,
en je staat toe dat het ongelukje steeds weer gebeurt,
heb je kans op een golflengte te geraken.
Ik zie wat ik doe als een waarschijnlijkheidsgolf.
Als je in schoonheid gaat, stort de waarschijnlijkheidsgolf
ineen naar één mogelijkheid.
En ik wil alle golflengtes verkennen
in de hoop dat je op de golflengte zit van je publiek.
En de laatste eigenschap van de schelm:
hij heeft geen thuis.
Hij is altijd onderweg.
Ik wil tegen jou zeggen, Richard, tot slot,
dat je met TED een thuis geschapen hebt.
Dank je dat je me erin hebt uitgenodigd.
Dank jullie zeer.
(Applaus)