Tam olarak 10 yıl önceydi,
Afganistan'daydım.
Afganistan savaşının haberini yapıyordum,
ve El Cezire'nin bir muhabiri olarak
savaşın yol açtığı acı ve
yıkıma şahit oldum.
İki yıl sonra,
diğer bir savaşın haberini yaptım - Irak'taki savaşın.
Bu savaşın tam ortasında görevlendirilmiştim
çünkü savaşı
Irak'ın kuzey kesiminden takip ediyordum.
Ve savaş
bir rejim değişikliği ile bitti,
tıpkı Afganistan'da olduğu gibi.
Ve o
kurtulduğumuz rejim
aslında bir diktatörlüktü,
otoriter bir rejimdi.
O rejim yıllar boyunca
ulusu, halkın ta kendisini,
akıl almaz bir felce sürükledi.
Ancak,
dış müdahale sonucunda gelen değişim
insanlar için daha da kötü sonuçlar yarattı.
Dünyanın o köşesinde
yaşanan felç ve aşağılık duygusunu
derinleştirdi.
Yıllar boyunca,
biz -Arap dünyasında ve Orta Doğu'da-
otoriter rejimler altında yaşadık.
Bu rejimler
bu süreç boyunca bizde bir iz bıraktı.
Ben şu an 43 yaşındayım.
Geçtiğimiz 40 yıl boyunca,
bizi yöneten kralların ve başkanların
hep aynı yüzlerini gördüm.
Etrafımızda sadece yıllanmış,
yaşlı, otoriter, yolsuzluk
içindeki rejimlere şahit oluyorduk.
Ve bir an için düşünürdüm,
topraklarımızda gerçek bir değişimin
gerçekleştiğini görebilecek kadar yaşayacak mıyız?
Dış güçlerin müdahalesinden, işgalin sefaletinden,
topraklarımızı istila eden ve
aşağılık duygusunu kamçılayan
uluslardan bağımsız bir değişiklik gerçekleşecek mi?
Iraklılar: Evet, Saddam Hüseyin'den kurtuldular,
ama ülkelerinin
yabancı kuvvetlerce işgal edildiğini
gördüklerinde üzüntüye boğuldular,
onurlarının yara aldığını hissettiler.
Ve işte bu yüzden ayaklandılar.
Bu yüzden kabul etmediler.
Ve aslında diğer rejimler vatandaşlarına dediler ki,
"Siz de Irak'ın başına gelenleri mi istiyorsunuz?
Bir iç savaş, mezhepler arası katliam mı istiyorsunuz?
Yıkım mı görmek istiyorsunuz?
Ülkenizde yabancı askeri birlikleri mi görmek istiyorsunuz?"
Ve insanlar kendi kendilerine düşündüler,
"İkinci senaryoyu yaşamaktansa
belki de içinde bulunduğumuz
bu otoriter düzene katlanmalıyız."
Bu görmüş olduğumuz en kötü kabustu.
10 yıldır,
ne yazık ki, kendimizi şu
durumda bulduk: Yıkımın,
ölümün, mezhep çatışmalarının,
ve vahşetin görüntülerini
yayınlıyoruz.
Bütün bunlar göz alıcı topraklarımızda -
zamanında medeniyetin, sanatın
ve kültürün yüzyıllarca beşiği olmuş
topraklarımızda gerçekleşiyor.
Şimdi sizlere şunu söylemek
için burdayım:
Hayalini kurduğumuz gelecek
nihayet kapımıza kadar geldi.
Yeni bir nesil -
iyi eğitilmiş,
birbirine bağlı,
evrensel değerlerden ilham alan-
ve küresel bir anlayış
bizim için yeni bir gerçeklik yarattı.
Yeni bir yol bulduk,
hislerimizi
ve rüyalarımızı ifade etmek için.
Bu genç nesil
dünyanın o köşesindeki uluslarımıza
özgüvenlerini geri kazandırdı,
bize özgürlüğün
yeni anlamını söyledi
ve bize sokaklara dökülmemiz için bize güç verdi
Hiçbir şey olmadı. Ne şiddet ne başka bir şey...
Sadece evinizden çıktınız,
sesinizi yükselttiniz,
ve dediniz ki "Biz bu rejimin sona erdiğini görmek istiyoruz."
Tunus'ta olan bu.
Sadece birkaç gün içinde
milyarlarca doları güvenlik birimlerine
milyarlarca doları
hapishanelerindeki
düzeni korumaya akıtan
Tunus rejimi
dağıldı, yok oldu.
Bu halkın sesi sayesinde oldu.
Sokaklara inmeye ve seslerini duyurmaya
niyetlenmiş insanları
öldürmeye çalıştılar.
İstihbarat ajansları insanları tutuklamak istediler.
Facebook denen bir şey buldular.
Twitter denen bir şey buldular.
Bütün bunlara çok şaşırdılar.
Ve dediler ki,
"Bu çocuklar yanlış yönlendiriliyor."
Bu yüzden, ailelerinden istediler ki
sokaklara gitsinler
ve çocuklarını toplayıp eve geri götürsünler.
Söyledikleri buydu. Onların propagandası bu.
"Bu çocukları eve götürün,
çünkü onlar yanlış yönlendiriliyor."
Ama evet,
bu gençlik -
evrensel değerlerden
ilham alan,
muhteşem bir gelecek
hayal edecek kadar idealist
ve aynı zamanda hayalgücü ile
o hayale giden süreci dengeleyecek
kadar realist olan bu gençlik -
şiddete başvurmadı
kaos yaratmaya çalışmadı.
Bu genç insanlar
evlerine gitmediler.
Aslına bakarsanız aileleri sokaklara çıktı.
Ama onları desteklemek için.
İşte Tunus'taki devrimin hikayesi budur.
Biz El Cezire olarak
yıllarca Tunus'ta yasaklandık
ve hükümet hiç bir El Cezireli
muhabirin orda olmasına izin vermedi.
Fakat şunu keşfettik ki sokaklardaki insanlar,
o insanların tümü bizim muhabirlerimiz.
Basın merkezimizi resimler,
videolar ve haberlerle
dolduran onlar.
Ve bir anda Doha'daki o basın odamız
merkez oldu.
Bütün bilgileri sıradan insanlardan alan bir merkez.
Birbirine bağlı, hırslı ve aşağılık duygusundan sıyrılarak
özgürlüğünü eline almış
insanlar.
Ve ardından şu kararı aldık:
Haberleri gözler önüne sereceğiz.
Sesini duyuramayan bu insanların sesi biz olacağız.
Mesajlarını yayan biz olacağız.
Evet, bu insanların bazılarının
internete erişimi var,
ama Arap dünyasında bu erişim
çok çok kısıtlı.
Yaşadığımız onca problemin sonuçlarından biri...
Ama El Cezire insanların sesini aldı
ve yükseltti.
O sesi Arap dünyasındaki her bir odada duyurduk
ve İngilizce kanalımız sayesinde
uluslararası ve küresel boyuta çektik.
O zaman insanlar hissetmeye başladılar,
bu sefer yeni bir şey oluşuyor.
Ve o zaman Zeynel Abidin Bin Ali
ayrılmaya karar verdi.
Ardından Mısır başladı,
ve Hüsni Mübarek ayrılmaya karar verdi.
Ve şimdi gördüğünüz gibi Libya.
Ondan sonra sıradaki Yemen.
Ve şu duyguyu bulmaya, tekrardan
keşfetmeye çalışan daha nice ülkeler:
"Nasıl harikulade, barışçıl ve hoşgörülü
bir gelecek hayal ederiz?"
Size bir şey söylemek istiyorum,
Internet ve dijital bağlantı
yeni bir zihniyet yarattı.
Fakat bu zihniyet
içinden çıktığı
toprağa ve ülkeye sadık
kalmaya devam etti.
Bu zihniyet fark yarattı,
kendinden önceki değişiklik
girişimlerinden ayrıldı.
Önceleri şöyle sanırdık -hükümetler de öyle
derdi- değişiklik bize dışarıdan
dayatılıyor, ve bazen doğruydu da.
Ama insanlar bunu reddetti.
Çünkü bunun kendilerine yabancı olduğunu düşündüler.
Biz her zaman inandık ki
değişim içeriden alev almalı,
değişim bir uzlaşma olmalı,
kültür ve kültürel çeşitlilik
ile geleneksel ve tarihsel kaderimiz
arasında bir uzlaşma.
Ancak aynı zamanda,
evrensel değerlere açık, dünya ile bağlı ve
dışarıya hoşgörülü olmalı.
Ve şu an
bu Arap dünyasında gerçekleşiyor.
Bu öyle doğru ve gerçek bir an ki
tüm bu anlamların biraraya geldiğini
ve bir başlangıç yarattığını görüyoruz.
Bu bölgede doğan
muhteşem bir dönemin başlangıcı...
Peki seçkinler bununla nasıl başa
çıktı? Sözde politik seçkinler?
Facebook'un önünde
Tahrir Meydanı'na develeri getirdiler.
El Cezire'nin önünde
aşiretçilik yapmaya başladılar.
Ve bunu başaramayınca,
Tel Aviv'den yükselen komplo teorileri hakkında
konuşmaya başladılar.
Amaçları Arap dünyasını bölmekti.
Batı'ya şunu demeye başladılar:
"El Kaide'ye dikkat edin.
El Kaide bölgelerimizi ele geçiriyor.
Bunlar İslamcılar,
yeni Imaras oluşturmak istiyorlar.
Bu insanlara dikkat.
Onların geliş amacı sizin
medeniyetinizi yerle bir etmek.
Neyse ki,
artık insanlar aldanmıyor.
Çünkü bu bölgedeki yozlaşmış
seçkinler
insanları ayartma gücünü bile yitirmişler.
Bu gerçeklikle nasıl başa çıkacaklarını
hayal edemediler ve edemiyorlar.
Kaybolmuşlar -
insanlarından, kitlelerden
ayrı düşmüşler.
Şimdi onları ardı ardına yıkılırken
görüyoruz.
El Cezire bir devrim
aracı değil.
Biz devrim yaratmıyoruz.
Ancak,
bu büyüklükte bir olay karşısında
haberin merkezindeyiz.
Mısır'dan uzaklaştırılmıştık,
ve muhabirlerimizin bazıları
tutuklanmıştı.
Ama kameramanlarımızın çoğu
ve gazetecilerimiz,
onlar Mısır'da gönüllü olarak yeraltına gittiler,
Tahrir Meydanı'nda olan biteni bildirmek için.
18 gün boyunca
kameralarımız canlı yayın yaptı,
Tahrir Meydanı'ndaki insanların seslerini duyurdu.
Bir gece hatırlıyorum,
cep telefonumdan biri aramıştı -
Tahrir Meydanı'ndan arayan tanımadığım biri -
Bana dedi ki, "Sizden rica ediyoruz,
kameraları kapatmayın.
Eğer bu gece kameraları kapatırsanız,
kıyım olacak.
Siz bizi koruyorsunuz,
Tahrir Meydanı'nda olanları göstererek...
Sorumlu hissettim.
Ordaki muhabirlerimizi ve
haber merkezimizi arayıp
onlara şunu söyledim: "Elinizden
geleni yapın, gece boyunca kameraları
açık tutun, çünkü insanlar
birileri onların hikayesini anlatırken
güvende hissediyorlar.
Yani bir şansımız var,
dünyanın o köşesinde
yeni bir gelecek yaratmak için.
Bir şansımız var,
gidip oranın geleceğinin
dünyaya açık olduğunu düşünmek için.
İran'da yapılan hatayı tekrarlamayalım,
Misdaq devrimini.
Kendimizi özgür kılalım - özellikle de Batı'da.
Dünyanın o köşesine petrol kaygılarımızla
bakmayı bırakalım.
İstikrar ve güvenlik
kaygısı ile de bakmayalım.
Otoriter rejimlerin istikrar
ve güvenlik anlayışı
terorizm, şiddet ve yıkım
dışında hiç bir şey yaratamaz.
İnsanların kararını kabul edelim.
Onlara geleceklerini yönetsin
diye, istediğimiz kişiyi dayatmayalım.
Gelecek insanların
kendilerince yönetilmeli.
Bazen bizi şimdilik korkutan
seslere sahip olsalar bile.
Ama demokratik değerler
ve seçme özgürlüğü,
Orta Doğu'yu salladıkları şu noktada,
Dünya için, Batı için, ve
Doğu için en iyi seçenektir.
Bu; istikrarı, güvenliği, kardeşliği
ve hoşgörüyü Arap dünyasında
görebilmemiz, şiddeti ve terorizmi
bir kenara bırakabilmemiz için bir fırsattır.
Bu insanlara destek olalım.
Bu insanlar için ayağa kalkalım.
Ve sığ bencilliğimizden
sıyrılıp, o bölgenin insanları
ile değişimi kucaklayalım.
Muhteşem bir geleceği, umudu ve hoşgörüyü
hep beraber
kutlayalım.
Gelecek kapımızda,
Ve gelecek şu anda.
Sizlere çok teşekkür ediyorum.
(Alkışlar)
Çok teşekkür ederim.
(Alkışlar)
Chris Anderson: Sizin için birkaç sorum olacak.
Buraya geldiğiniz için teşekkür ederim.
Bu gerçekleşen olayların tarihsel önemini nasıl
ifade ederdiniz?
Yılın haberi, son on yılın haberi, yoksa
bunların da ötesinde bir şey mi?
Wadah Khanfar: Aslında, bu bugüne kadar yaptığımız haberlerin en büyüğü olabilir.
Birçok savaşı haber yaptık.
Sayısız trajediyi, sayısız problemleri,
bölgedeki çatışma bölgelerini ve sıcak noktaları duyurduk.
Çünkü bunların tam merkezindeydik.
Fakat bu bir hikaye - harika bir hikaye, güzel bir hikaye.
Bu sadece haberini yapmak zorunda
olduğunuz için duyurduğunuz bir olay değil.
Sizler tarihte bir değişime şahit oluyorsunuz.
Yeni bir dönemin başlangıcına şahit oluyorsunuz.
Ve tüm hikaye bundan ibaret.
CA: Batı'da hala bu konuya şüpheci
yaklaşan, veya bunun
sadece bir geçiş süreci olduğunu, ardından
bir kaosun geleceğinden endişe edenler var.
Siz gerçekten
Mısır'da şu anda demokratik bir seçim gerçekleşirse,
bir hükümetin oluşacağına ve
bize heyecanla anlattığınız değerleri benimseyeceğine inanıyor musunuz?
WK: Aslında insanlar,
Hüsnü Mübarek'in rejiminin devrilmesinden sonra,
belli gruplar ve konseyler halinde organize
olarak bu dönüşüme
göz kulak oluyorlar ve
ve işleri rayına oturtmaya çalışıyorlar.
Amaçları demokrasinin değerlerini
uygulamak
fakat aynı zamanda
bu dönüşümü akılcı ve
rasyonel olarak gerçekleştirmek,
düzenden sapmamak.
Bana göre, bu genç insanlar sadece
politik seçkinlerden değil,
entellektüel seçkinlerden, hatta -politik partiler de dahil-
muhalif liderlerden de bilgeler.
Bulunduğumuz şu noktada, Arap dünyasındaki gençlik
çok daha bilge
ve değişimi getirebilecek kapasitede.
Yıllanmış
politik, kültürel ve ideolojik
rejimlerle
karşılaştırırsak.
(Alkışlar)
CA: Bizler politik olarak dahil olacak veya müdahale edecek değiliz.
Burada, TED'deki insanlar,
Batı'daki insanlar
bölgede olanlara inanıyor, bağlantı kurmak ve fark yaratmak
istiyorlarsa ne yapmalılar?
WK: Bana göre biz Arap dünyasında çok önemli bir şeyi keşfettik,
İnsanların önem verdiğini,
insanların bu değişimi ciddiye aldığını.
Seyirciler arasında bizimle olan Mohamed Nanabhay,
Aljazeera.net'in başı,
bana dedi ki web sitemize giriş %2500'lük
bir artış gösterdi,
dünyanın dört bir yanından.
Bunun %50'si Amerika'dan geliyor.
Şunu farkettik, insanlar önem veriyor,
insanlar bilmek istiyor -
yayınımızı Internet aracılığıyla takip ediyorlar.
Ne yazık ki ABD'de,
şu an Washington D.C. dışında yer almıyoruz,
El Cezire İngilizce olarak.
Ama şunu söyleyebilirim ki şimdi sokaktaki
insanlarla buluşup kutlama,
onlara desteğimizi
gösterme, evrensel duygularımızı ifade
etme, zayıfı ve ezileni destekleme ve
hepimiz için daha iyi bir gelecek
yaratma zamanı...
CA: Evet Wadah, TED topluluğuna dahil bir grup üye,
TEDX Kahire,
biz konuşurken toplanmış durumdalar.
Orda hoparlörleri de bulunuyor.
İnanıyorum ki konuşmanı duydular.
Onlara ve hepimize ilham verdiğin için teşekkür ediyorum.
Çok teşekkür ederim.
(Alkışlar)