Dokładnie 10 lat temu
byłem w Afganistanie.
Relacjonowalem przebieg wojny w Afganistanie
i widziałem na własne oczy, jako reporter Al-Dżaziry
jak wiele cierpienia i zniszczenia
wynika z takiej wojny.
Następnie, dwa lata później
zdawałem relację z innej wojny - wojny w Iraku.
Znajdowałem się w samym centrum tej wojny,
gdyż nadawałem
z północnej części Iraku.
Ta wojna zakończyła się
zmianą reżimu,
podobnie jak wojna w Afganistanie.
Ten reżim,
którego się pozbyliśmy,
to była po prostu dyktatura,
reżim autorytarny,
który przez dziesięciolecia
dogłębnie paraliżował
naród, samych ludzi.
Tym niemniej
zmiana, która nadeszła wraz z zewnetrzną interwencją,
stworzyła ludziom jeszcze gorsze warunki
i pogłębiła poczucie
bezwładu i niższości
w tej części świata.
Przez dziesiątki lat
żyliśmy pod rządami autorytarnych reżimów -
w świecie arabskim, na Bliskim Wschodzie.
W tym czasie te reżimy
coś w nas wykształciły.
Mam obecnie 43 lata.
Przez ostatnie 40 lat
widziałem niemal te same twarze
królów i prezydentów, którzy nami rządzili -
stare, wiekowe, autorytarne,
zdemoralizowane -
autorytarne rządy, które widzieliśmy wokół.
I przez chwilę się zastanawiałem,
czy dożyjemy chwili, gdy zobaczymy
prawdziwą zmianę, która wydarzy się na tej ziemi,
zmianę, która nie nadchodzi poprzez obcą interwencję,
przez niedolę okupacji,
wraz z narodami, które najeżdżają naszą ziemię,
pogłębiajac przy okazji poczucie niższości?
Irakijczycy, owszem, pozbyli się Saddama Husseina,
ale gdy ujrzeli
swoją własną ziemię, okupowaną przez obce siły,
poczuli głęboki smutek,
ich godność została urażona.
I to dlatego się zbuntowali.
To dlatego nie zaakceptowali sytuacji.
Tymczasem inne reżimy zwracały się do swoich obywateli:
"Chcielibyście takiej sytuacji, jak w Iraku?"
"Chcielibyście wojny domowej, śmiertelnych ofiar walk między odłamami Islamu?"
"Chcielibyście ujrzeć taką zagładę?"
"Chcielibyście zobaczyć obce wojska na swej własnej ziemi?"
I ludzie zdecydowali sami,
"Może trzeba zaakceptować
tę autorytarną sytuację, w której tkwimy,
jeśli nie chcemy tego drugiego scenariusza."
To był jeden z najgorszych koszmarów, jakich byliśmy świadkami.
Przez 10 lat
musieliśmy niestety
wysyłać w świat obrazy zniszczenia,
obrazy śmierci,
konfliktów między odłamami tej samej wiary,
obrazy przemocy
z cudownego skrawka ziemi,
regionu, który był niegdyś źródłem
cywilizacji, sztuki i kultury
przez tysiące lat.
Dziś stoję przed wami, żeby wam powiedzieć
że przyszłość,
o której marzyliśmy,
nareszcie nadeszła.
Nowe pokolenie,
wykształcone,
połączone globalną siecią,
które znalazło inspirację w uniwersalnych wartościach
i globalnym zrozumieniu,
stworzło nam nową rzeczywistość.
Znaleźliśmy nowy sposób
wyrażania naszych uczuć
i wyrażania naszych marzeń.
Ci młodzi ludzie,
którzy przywrócili wiarę w siebie
w naszych narodach w tej części świata,
którzy przekazali nam
nowe znaczenie wolności
i dali siłę, by wyjść na ulicę.
Nic się nie wydarzyło. Żadnej przemocy. Nic.
Tylko wyjdź z domu,
podnieś głos
i zawołaj: "Chcemy końca reżimu".
To właśnie stało się w Tunezji.
W ciągu kilku dni
reżim tunezyjski, który zainwestował miliardy dolarów
w urzędy bezpieczeństwa,
miliardy dolarów
w utrzymanie, próby utrzymania swoich więzień,
swoich więzień,
upadł, zniknął,
dzięki głosowi ludu.
Ludzi, którzy skłonni byli wyjść na ulicę,
i głośno domagać się swego,
próbowano zabić.
Służby wywiadowcze chciały aresztować ludzi.
Znaleźli coś, co nazywa się Facebook.
Natkęli się na coś, co nazywa się Twitter.
Tymi rzeczami byli zupełnie zaskoczeni.
I stwierdzili:
"Te dzieciaki zostały oszukane".
Zatem poprosili rodziców,
by wyszli na ulicę
i zabrali je, przyprowadzili z powrotem do domu.
Tak właśnie mówili. To ich propaganda.
"Zaprowadźcie te dzieci z powrotem do domu,
bo wprowadzono je w błąd".
Ale właśnie tak,
ci młodzi ludzie,
przepojeni
uniwersalnymi wartościami,
będący na tyle idealistami,
żeby wyobrazić sobie świetną przyszłość,
a jednocześnie na tyle realistami,
by dobrze wyważyć takie fantazje
i proces, który prowadzi ku ich ziszczeniu -
bez użycia przemocy,
bez wzbudzania chaosu.
Ci młodzi ludzie
nie poszli do domu.
Rodzice wyszli na ulicę,
by ich wesprzeć.
I tak rozpoczęła się rewolucja w Tunezji.
My, Al-Dżazira,
całymi latami byliśmy zabronieni w Tunezji,
a tunezyjski rząd nie zezwalał
na wjazd i pobyt naszych reporterów.
Ale okazało się, że ci ludzie na ulicach,
oni wszyscy są naszymi reporterami,
dostarczającymi redakcji programów informacyjnych
zdjęcia, relacje wideo
i najświeższe wiadomości.
I nagle ta redakcja wiadomości w Ad-Dauha
stała się centrum
zasilanym wszelkimi rodzajami relacji przez zwykłych ludzi -
ludzi, którzy są częścią globalnej społeczności, ludzi, którym nie brakuje ambicji,
którzy wyzwolili się
z poczucia niższości.
I wtedy podjęliśmy decyzję:
puszczamy te wiadomości.
Będziemy głosem tych ludzi, których pozbawiono głosu.
Rozpowszechnimy to przesłanie.
Tak, część z tych młodych osób
ma dostęp do Internetu,
ale ten dostęp w świecie arabskim
jest bardzo nikły, bardzo ograniczony,
ze względu na liczne problemy, z jakimi się borykamy.
Ale Al-Dżazira usłyszała głos tych ludzi,
i wzmocniwszy, posłała w świat.
Dzięki nam usłyszano go w każdym salonie w świecie arabskim -
i na skalę międzynarodową, globalnie,
poprzez nasz angielskojęzyczny kanał.
I wtedy ludzie nagle poczuli,
że dzieje się coś nowego.
I nagle Zin Al-Abidin Ben Ali
postanowił ustąpić.
A potem zaczęło się w Egipcie
i Hosni Mubarak postanowił ustąpić.
A teraz, jak sami widzicie, Libia.
I Jemen.
Są jeszcze inne państwa, które starają się zrozumieć
i na nowo odkryć jak to jest,
to pytanie, "Jak mamy wyobrazić sobie przyszłość,
która byłaby wspaniała, spokojna i toleracyjna?"
Chciałbym wam powiedzieć,
że Internet i dostęp, globalna łączność
stworzyły nową mentalność.
Lecz ta mentalność
pozostała lojalna
wobec ziemi i kraju
z których wzięła swój początek.
Podczas gdy to była właśnie główna różnica
między różnymi wcześniejszymi inicjatywami,
które miały na celu zmianę sytuacji,
wcześniej myśleliśmy, a rządy tak nam mówiły --
i czasem nawet była to prawda --
że zmianę na nas wymuszono,
a ludzie ją odrzucali,
gdyż sądzili, że jest obca ich kulturze,
zawsze wierzyliśmy,
że zmiana popłynie z wewnątrz,
że zmiana powinna być w zgodzie z
kulturą, różnorodnością kulturową,
z naszą wiarą w naszą tradycję
i w naszą historię,
a przy tym
winna być otwarta na wartości uniwersalne, w kontakcie z resztą świata,
tolerancyjna wobec innych.
I to jest ten moment,
to się dzieje właśnie teraz w świecie arabskim.
To jest właściwy moment i to właśnie ten moment,
kiedy obserwujemy, jak wszystkie te znaczenia się spotykają
i razem dają początek
świetlanej epoce,
która narodzi się w tym regionie.
Jak poradziła sobie z tym elita --
ta tak zwana elita polityczna?
Skonfrontowana z Facebookiem,
poprowadziła wielbłądy na Plac Tahrir.
Skonfrontowana z Al-Dżazirą,
zaczęła się odwoływać do instynktów plemiennych.
A kiedy to zawiodło,
rozpoczęły się plotki o spiskach,
uknutych w Tel Awiwie
by podzielić świat arabski.
Wtedy Zachód usłyszał od nich:
"Strzeżcie się Al-Kaidy".
"Al-Kaida przejmuje kontrolę nad naszym terytorium".
"To islamiści,
którzy próbują stworzyć nowe islamskie emiraty."
"Miejcie się na baczności przed tymi ludźmi,
którzy nadchodzą
aby zniszczyć waszą wielką cywilizację."
Na szczęście
ludzi już się nie da zwieść,
gdyż zdemoralizowana elita
w tym rejonie świata
nie jest już nawet w stanie oszukiwać.
Nie umieli i nadal nie potrafią sobie wyobrazić,
jak radzić sobie w tej rzeczywistości.
Przegrali -
zostali odcięci
od ludzi, od mas,
i wszyscy widzimy dziś, jak padają,
jeden po drugim.
Al-Dżazira nie jest
narzędziem rewolucji.
Nie tworzymy rewolucji.
Tym niemniej
gdy mamy do czynienia z wydarzeniami tej skali,
jesteśmy w samym centrum relacji.
Zakazano nas w Egipcie,
a kilku naszych korespondentów
zostało aresztowanych.
Jednak większość naszych operatorów
i naszych dziennikarzy
działała w Egipcie potajemnie - zupełnie dobrowolnie -
by relacjonować to, co działo się na Placu Tahrir.
Przez 18 dni
nasze kamery nadawały na żywo
głos ludzi na Midan Tahrir.
Pamiętam, jak jednej nocy
ktoś zadzownił na mój telefon komórkowy -
zwykły człowiek, którego nie znałem - z Placu Tahrir.
Powiedział: "Błagamy was,
nie wyłączajcie kamer."
"Jeśli dziś w nocy wyłączycie kamery,
dojdzie do ludobójstwa."
"Chronicie nas,
pokazując, co się dzieje na Placu Tahrir."
Poczułem na sobie ciężar odpowiedzialności,
musiałem zadzwonić do naszych korespondentów na miejscu,
musiałem zadzwonić do naszej redakcji,
i powiedzieć im: "Zróbcie co w waszej mocy,
żeby dziś w nocy nie wyłączać kamer,
bo ci, którzy tam są, czują się pewniej,
gdy ktoś relacjonuje przebieg zdarzeń
i czują także, że w ten sposób są chronieni."
A zatem mamy szansę
stworzyć nową przyszłość
w tej części świata.
Mamy szansę
zacząć myśleć o tej przyszłości
jako o czymś otwartym na świat.
Nie powtarzajmy błędu Iranu,
rewolucji Misdaq.
Porzućmy wreszcie, szczególnie na Zachodzie,
myślenie o tej części świata
przez pryzmat dostępu do ropy,
lub przez pryzmat zapotrzebowania na
iluzoryczną stabilizację i bezpieczeństwo.
Stabilność i bezpieczeństwo
reżimów autorytarnych
nie stworzy nic ponad
terroryzm, gwałt i zniszczenie.
Zaakceptujmy wybór ludzi.
Nie próbujmy wybierać,
kogo życzylibyśmy sobie, by kierował ich przyszłością.
Przyszłością powinni kierować
sami ludzie,
nawet jeśli czasem ich dzisiejsze słowa
nas przerażają.
Ale zwycięski marsz
wartości demokratycznych i wolności wyboru,
który dokonuje się na Bliskim Wschodzie,
to doskonała okazja dla świata,
dla Zachodu i Wschodu,
by ujrzeć stabilizację i bezpieczeństwo,
przyjaźń i tolerancję,
które popłyną ze świata arabskiego,
zamiast obrazów przemocy i terroryzmu.
Wspierajmy tych ludzi.
Brońmy ich.
I porzućmy nasz
ograniczony egoizm,
by móc się otworzyć na zmianę
i świętować z ludźmi tego rejonu
cudowną przyszłość,
nadzieję i tolerancję.
Przyszłość nadeszła,
przyszłość dzieje się teraz.
Dziękuję bardzo.
(Brawa)
Dziękuję bardzo.
(Brawa)
Chris Andreson: Mam do Ciebie parę pytań.
Dziękuję ci za przybycie.
Jak scharakteryzowałbyś historyczne znaczenie
tego, co się wydarzyło?
Czy to jest wydarzenie roku, wydarzenie dekady,
czy coś więcej?
Wadah Khanfar: Właściwie to chyba największa sprawa, jaką kiedykolwiek relacjonowaliśmy.
Prowadziliśmy relacje z wielu wojen.
A także pokazywaliśmy liczne tragedie, problemy,
strefy konfliktu, punkty zapalne w regionie,
bo byliśmy w samym centrum wydarzeń.
Ale ta historia jest wielka, jest piękna.
To nie tylko coś, co pokazujesz,
bo trzeba relacjonować ważne wydarzenie.
Jesteś świadkiem zmiany biegu historii.
Obserwujesz narodziny nowej ery.
Właśnie o to chodzi w tym wszystkim.
CA: Wielu ludzi na Zachodzie
nadal podchodzi do tego sceptycznie,
lub sądzi, że to tylko etap przejściowy
przed znacznie bardziej zatrważającym chaosem.
Czy naprawdę wierzysz w to,
że gdyby w tej chwili przeprowadzić wybory w Egipcie,
to wyłoniony w nich rząd będzie się kierował
choć niektórymi zasadami spośród tych, o których tak pasjonująco opowiadałeś?
WK: Tak naprawdę to ludzie
po upadku rządów Hosniego Mubaraka,
ci młodzi, którzy się zorganizowali
w różne grupy i rady,
to oni stoją na straży przemian
i starają się je poprowadzić na właściwe tory
by uczynić zadość
demokratycznym wartościom,
a przy tym
aby uczynić ten proces rozsądnym,
żeby był racjonalny,
żeby nie wymknął się spod kontroli.
Moim zdaniem ci ludzie są znacznie mądrzejsi
nie tylko od elity politycznej,
ale także od elity intelektualnej, nawet od liderów opozycji,
w tym partii politycznych.
W tej chwili młodzież świata arabskiego
jest znacznie mądrzejsza
i zdolna do przeprowadzenia zmian,
niż "starzy",
także politycznie, kulturalnie,
ideologicznie,
"starzy rządzący".
(Brawa).
CA: Mamy nie angażować się politycznie i nie mieszać się w ten sposób.
Co ludzie, zebrani na konferencji TED,
tu, na Zachodzie,
mogą zrobić, jeśli chcą się dołączyć, przyczynić do zmiany,
a wierzą w to, co się tu dzieje?
WK: Myślę, że odkryliśmy bardzo poważną sprawę w świecie arabskim -
mianowicie że ludzie nie są obojętni,
ludzie wykazują troskę o tę wielką transformację.
Mohamed Nanabhay, który siedzi tu z nami,
szef Aljazeera.net,
powiedział mi, że odnotowaliśmy 2500-procentowy wzrost
liczby wizyt na naszej stronie
z różnych części świata.
50 procent tego to połączenia z Ameryki.
Bo odkryliśmy, że ludziom zależy,
że ludzie chcą wiedzieć -
i odbierają te same wiadomości przez Internet.
Niestety w Stanach Zjednoczonych,
obejmujemy zasięgiem obecnie tylko Waszyngton D.C.,
jeśli chodzi o angielskojęzyczny kanał Al-Dżaziry.
Ale to mogę powiedzieć, to jest moment, który trzeba świętować
łącząc się z ludźmi,
którzy wyszli na ulice
i wyrażając nasze dla nich poparcie,
dając wyraz tej potrzebie, uniwersalnej potrzebie
wspierania słabych i uciśnionych,
żeby tym samym zbudować lepszą przyszłość dla nas wszystkich.
CA: Wadah, grupa członków społeczności TED,
TEDXCairo,
spotyka się właśnie, kiedy my tu rozmawiamy.
Zebrali kilku prezentujących.
Myślę, że słyszeli twoją prezentację.
Dziękuję za inspirację, którą dałeś im i nam wszystkim.
Dziękuję ci bardzo.
(Brawa)