Duhet t'ju them se kur mu kerkua te vij ketu
Fillova te mendoj, eshte TED
dhe keta TED-istat, sic e dini, jane te pafajshem ashtu sic tingellon edhe emri i tyre
kete jane filantropistet dhe artistet dhe shkenctaret te cilet rregullojne boten.
Edhe cka mund te them une qe do te ishte speciale
per te justifikuar pjesemarrjen time ne dicka si kjo?
Edhe fillova te mendoj, thash, ndoshta nje aksent civilizues britanik
mund te me ndihmoje pak
Por pastaj mendova, jo, jo. Une vetem duhet te dal aty dhe te jem vetja
edhe vetem te flas ne menyren se si flas me te vertete
sepse, fundi i fundit, ky eshte nje zbulim i mire.
Dhe keshtu Une mendova te vij ketu dhe te zbuloj zerin tim te vertete.
Edhepse shume prej jush tanime e dini qe une flas anglishten e Queen
sepse une jam nga Queens, New York.
( Te qeshura)
Por tema e ketij sesioni, sigurisht , qe eshte shpikja.
Dhe perderisa une nuk kam asnje privilegj qe jam i vetdijshem,
ju do te njiheni me disa prej shpikjeve te mija sot.
Dhe supozoj qe eshte e drejte te them
qe une jam e interesuar ne zbulimin e vetes.
Ne te gjithe kemi lindur ne kushte te caktuara me tipare te veçanta fizike,
eksperienca te zhvilluara unike, kontekste gjeografike dhe historike.
Po cka pastaj?
Deri ne cfare niveli ne vet-krijojme, vet- zbulojme?
Si vet-identifikohemi dhe sa i ndryshueshem eshte ai identitet?
Po nese dikush mund te jete cdokush ne cdo kohe?
Personazhet e mija, si ne shfaqjet e mia,
me lejojne te luaj me zbraztirat ne mes ketyre pyetjeve.
Dhe i kam sjelle disa prej tyre me mua.
Ato jane shume te ngazellyera.
Cka duhet t'ju them juve--
cka duhet t'ju them juve eshte se secila prej tyre ka pergatitur fjalimin per TED.
Pra mendoni per kete si Universiteti i Sarah
( Te qeshura)
Ne rregull. Ne rregul. Oh, mire
Oh, mrekulli
Mirembrema te gjitheve.
Faleminderit shume qe me keni ftuar sot.
Ah, faleminderit shume. Une quhem Loraine Levine.
Oh! Jeni shume.
Pershendetje zemer. Ne rregull.
(Te qeshura)
Une jam ketu per shkak te nje vajze te re, Sarah Jones.
Ajo eshte nje vajze e mire, e re , zezake.
Ajo e quan veten te zeze,
ajo me shume eshte ngjyre karrameli nese e shikoni ate.
Por sido qe te jete.
(Te qeshura)
ajo me ftoi ketu sepse me ka futur shfaqjen e saj,
cka ajo e quan spektakel te nje gruaje.
Dhe ju e dini se cka do te thote kjo, sigurisht
Kjo do te thote ajo merr levdatat dhe pastaj na detyron ne te vime ketu dhe te bejme te gjithe punen.
Por une nuk e kam problem.
Sinqerisht, une gezohem te jem ketu.
me te gjithe te nderuarit si ju, qe merrni pjese ketu,
Me te vertet, eshte e mrekullushme.
Jo vetem, shkencetaret dhe te gjithe gjigantet e mrekullushem te industrise
por edhe njerezit e famshem.
Ka shume njerez te famshem qe sillen ketej rrotull.
E pashe-- Glenn Close e pashe pak me pare. Ajo me pelqen.
Ajo po blinte nje kos ne kafe Google.
A nuk eshte e adhurushme.
( Te qeshura)
Shume te tjere qe shihni, ata jane thjesht te mrekullushem.
Eshte kendshem te dish se ata shqetsohen.
Dhe -- oh, une pashe Goldie Hawn.
Oh, Goldie Hawn. Po ashtu me pelqen; eshte e mrekullushme.
E dini, ajo eshte gjysme cifute.
A e keni ditur kete per te?
Po. Por megjithate, nje talent i mrekullushem.
Dhe kur e pash, ishte nje ndjenje e mrekullushme.
Po, ajo eshte e kendshme.
Por sidoqofte. Duhet te kisha filluar duke thene se sa me fat po ndihem.
Eshte nje eksperience e jashtezakonshme qe jam ketu.
Te gjithe ju jeni te pergjegjshem per kete bote qe ne e jetojme sot.
Ju e dini, une si nje vajze e re nuk do te mund te enderroja per nje gje te tille.
Dhe te gjithe ju keni bere keto perparime te ndodhin ne nje kohe aq te shkurter.
Ju te gjithe jeni te rinj.
E dini, prinderit tuaj duhet te jene shume krenare.
Por une-- Une gjithashtu vleresoj diversitetin qe keni ketu.
E verejta, eshte shume multikultural.
Shikoni, kur qendroni ketu lart, ju mund te shihni gjithe njerezit e ndryshem.
Eshte si nje ylber.
A mund te them ylber. Po
Nuk po mundem t'i mbaj mend te gjitha cka mund te thuash e cka jo
Cka ju lejohet te thuhet e cka te mos thuhet?
Une thjesht-- nuk dua te ofendoj askend.
Por sidoqofte, e dini,
Une mendoj se te jem ketu me te gjithe ju
njerez te rinj te permbushur,
ne kuptim e plote te fjales, disa prej jush, arkitektet e ardhmja jone e ndritshme.
Ju e dini, eshte inkurajuese per mua.
Edhe pse, sinqerisht, disa prej prezantimeve tuaja jane tmerruese.
absolutisht tmerruese.
Eshte e vertete. Eshte e vertete.
E dini, midis degradimit te ambjentit
dhe deshtimit te tregtise boterore qe ju po flisni.
Dhe sigurisht, ne e dime se e gjitha eshte per shkak te -- e gjitha....
Mire, Une nuk e di se si t'ua them juve ndryshe, pra une do ta them ne menyren time.
ganeyvish tetikeyt qe vine nga qeveria dhe nga, e dini,
nga bankieret dhe Wall Street. Ju e dini.
Sidoqofte.
(Te qeshura)
Çështja është, jam e lumtur qe dikush ka ide praktike
per te na nxjerre nga kjo bela.
Pra une pershendes secilin prej jush dhe arritjet tuaja yjore.
Faleminderit per te gjitha qe keni bere.
dhe urime qe jeni "krijues ndryshimesh" dhe jeni bere TED-ista.
Pra, paci sukses te lumtur të vazhdueshem.
Pergezime.
(Duartrokitje)
Tungjatjeta.
Faleminderit te gjitheve.
Me falni, kjo eshte nje mundesi e mrekullushme, te jem tani ketu.
Une quhem Noriada. Dhe une jam thjesht---
Jam shume e kenaqur qe jam pjese e konferences TED
qe po beni dhe cdo gje tjeter si kjo.
Une jam Amerikane Domenikane.
Aktualisht, mund te thoni une u rrita ne kryeqytetin e Republikes Domenikane,
perndryshe e njohur si Washington Heights ne qytetin e New York.
Por une nuk e di nese ka te tjere njerez Domeikan ketu,
por e di se Juan Enriquez, ai ishe ketu dje.
Dhe mendoj qe ai eshte Meksikan, pra kjo eshte--
sinqerisht, eshte mjaft afer me mua, tani. Pra--
( Te qeshura)
Me vjen keq.
Une thjesht po mundohem te mos behem nervoze sepse kjo eshte
nje eksperience e mrekullushme per mua dhe gjithcka.
Dhe une thjesht-- shikoni une nuk jam mesuar te flas ne publik.
Dhe kurdo qe behem nervoze une filloj te flas shume shpejt.
Askush nuk kupton ate qe une jam duke thene, gje qe eshte shume irrituese per mua,
sic mund ta imagjinoni.
Une zakonisht duhet thjesht te qetesohem dhe te marr fryme thelle.
Por pervec kesaj, Sarah Jones me tha ne kemi vete 18 minuta.
Keshtuqe une them, a duhet te behem nervoz, sepse ndoshta eshte me mie.
Dhe une po mundohem te mos bej panik dhe te mos trullosem.Keshtu marr fryme thelle.
Ne rregull. Me fani. Pra sidoqofte, cka po tentoja t'ju thoja eshte se une me te vertete e dua TED.
Sikurse, me pelqen cdo gje rreth kesaj, Eshte mahnitese.
Sic , eshte-- Une nuk mund ta tejkaloj tani per tani.
Njerezit nuk do ta besonin, seriozisht, andej nga jam une,
kjo gje as qe ekziston.
E dini, madje sikur, mendoj me pelqen emri , TED.
Mendoj e di qe eshte person i vertet dhe gjithcka, por une thjesht jam duke thene qe sikur,
e dini, une mendoj qe eshte shume i lezecem se si gjithashtu eshte nje akronim,
i cili eshte sikur, eshte si koncept shume i larte dhe gjithcka tjeter.
Me pelqen kjo.
Dhe ne fakt, une mund te bej lidhjen me punen e akronimise dhe cdo gje.
Sepse, aktualisht, jam studente e vitit te dyte ne kolegj tani.
Ne shkollen time-- aktualisht mora pjese ne krijimin e nje organizate,
qe eshte si nje grup drejtues,
ju me te vertete do te ju pelqente.
Dhe organizata quhet DA BOMB,
Dhe DA BOMB-- jo sikur cka ju djema mund te ndertoni--
Eshte si, DA BOMB, do te thote Domenikan-- eshte nje akronim--
Organizata Dashamirese Domenicane Amerikane per Nenat dhe Femjet.
Pra, e di, qe emri eshte paksa i gjate,
por me tmerrin e luftes dhe gjithcka,
Dekani i Aktivitetve te Studenteve na ka kerkuar neve te mos themi DA BOMB
dhe te perdorim emrin ne teresi keshtuqe askush nuk do te kete ide te gabuar, sidoqofte.
Keshtu, ne parim si DA BOMB--
cfare ben Organizata Dashamirese Domenicane Amerikane per Nenat dhe Femjet.
ne parim, ne tentojme te perkrahim studentet te cilet shfaqin premtime te shumta akademike
dhe te cilat gjithashtu gjasojne te jene nena si une.
Une jam nje nene qe punoj, dhe po ashtu shkoj ne shkolle me orar te plote.
Dhe, e dini, eshte shume e rendesishme te kemi modele te hapura.
Po mendoj, e di qe nganjehere stilet e jetes tone jane shume te ndryshme, sidoqofte.
Por madje si te puna ime--, Une sapo u promovova.
Per momentin eshte shume ngazellyese per mua
sepse une jam Asistente e Re e Drejtorit
nen Zevendesit se Presidentit per Zhvillim te Biznesit.
Ky eshte titulli im i ri.
Keshtu, por une mendoj nese ke kompanine tende ose ke filluar keshtu si une,
sikur dicka si kjo eshte shume jetesore
per njerezit qe te vazhdojne te zgjerojne mendjet e tyre dhe mesojne.
Dhe nese te gjithe, sikur te gjithe njerezit te kishin qasje ne te,
bota do te ishte ndryshe, sic mendoj qe e dini.
Pra, une mendoj te gjithe njerezit, na duhet
por vecanerisht, njerezit si une, e dini si,
Po mendoj, Latinet, ne jemi duke u bere mazhorance, ne perafersiht dy jave.
Keshtu, ne meritojme po aq te jemi pjese e shkembimit te ideve si gjithe te tjeret.
Keshtuqe, une jam shume e gezuar per keto gjera,
mundesimi i fjalimeve online.
Kjo eshte shume mire. Me pelqen.
Dhe une thjesht-- Ju dua te gjitheve. E dua TED.
Dhe nese s'keni kundershtim, personalisht, ne te ardhmen, do te mendoj rreth TED
si nje akronimi per Teknologji, Argetim dhe Domenikanet.
Faleminderit shume.
(Te qeshura)
( Duartrokitje)
Pra, ajo ishte Noraida,
dhe sikurse Loraine dhe gjithe te tjerat qe po takoni sot,
keta jane njerez te cilet bazohen ne njerez te vertete nga jeta ime.
Shoqe, komshije, anetare te familjes.
Une vij nga nje familje multikulturore.
Ne fakt, gruaja e vjeter qe posa e takuat,
eshte bazuar shume, shume mbi nje teze nga ana e nenes.
Eshte histori e gjate, me besoni.
Por pervecse familjes time,
prinderit e mi po ashtu me derguan ne shkollen e Kombeve te Bashkuara,
ku u takova me nje bollek personazhesh te reja
duke perfshire Alexandre, mesuesen time te frengjishtes.
E pra, e dini, isha fillestare ne frengjisht.
Dhe ishte Madame Bousson, ajo ishte shume (Franceze).
Ishte sikur, ishte aty ne klase,
ajo ishte disi si franceze tipike
Ajo ishte shume shik, por ishte shume e mbushur me merzi.
Dhe ajo ishte aty, e dini, disi duke folur me klasen,
duke folur per, per kotesine e jetes ekszistenciale.
Dhe ne ishim vetem 11 vjec, pra nuk ishte e pershtatshme.
Por ( German).
Po, une mesova gjermanisht per 3 vjet, ( Gjermanisht)
dhe ishte nje eksperience sepse une isha e vetmja vajze e zeze ne klase,
bile edhe ne shkollen e KB.
Ndonese, ishte e mrekullueshme.
Mesuesi, Z. Schtopf, ai kurre s'ka diskriminuar.
Kurre. Ai gjithmone, gjithmone na ka trajtuar secilin prej nesh,
bararizisht ne menyre te padurueshme gjate mesimit.
Keshtuqe,ishin mesuesit dhe pastaj ishin shoqeria ime,
shoqeria e klases nga gjithe bota.
Shume prej tyre akoma jane shoke te dashur edhe keto dite.
Ata kane inspiruar shume karaktere po ashtu.
Per shembull, nje shoqja ime.
Une deshiroj t'ju them mirembrema shpejt e shpejt.
Une quhem Praveen Manvi dhe ju faleminderoj shume per kete mundesi.
Sigurisht, TED, reputacionin qe percjell ne vetevete ne mbare boten.
Por, jam me origjine nga India,
dhe deshiroj te filloj duke ju treguar
se njehere Sarah Jones me tregoi se ne do te kemi mundesine
te vime ketu ne TED ne Kaliforni,
fillimisht, une isha shume e kenaqur dhe, sinqerisht, e cliruar
sepse, une jam nje avokat per te drejtat e njeriut.
Dhe zakonisht puna ime, me sjell ne Washington D.C.
Dhe atje , une duhet te marr pjese ne mbledhje, e te shoqerohem me politikane te merzitshem,
qe tentojne te me bejne te ndihem mire
duke me treguar sa shpesh ata hane ushqim indian ne Georgetownn.
Pra, thjesht mund ta imagjinoni-- apo jo.
Prandaj, jam e ngazllyer qe po ju takoj ju te gjithe ketu.
Do te doja te kishim me shume kohe se bashku, por kjo eshte per nje here tjeter. Ne rregull? Mrekulli.
(Duartrokitje)
Dhe, sa keq, nuk mendoj se do te kemi kohe per ju te takoni te gjithe ata qe i kam marr me vete,por--
Po mundohem te sillem mire.
Eshte hera e pare ketu.
Por dua t'ju prezantoj disa njerez qe ju mund t'i njihni,
nese keni pare " Bridge and Tunnel."(ure dhe tunel)
Uh, mire, faleminderit.
Mirembrema.
Une quhem Pauline Ning,
dhe se pari deshiroj t'ju tregoj se une jam--
sigurisht une jam anetare e komunitetit Kinez ne New York.
Por kur Sarah Jones me kerkoi te vija ne TED,
Une thashe, mire, se pari, nuk e di, ju e dini-
para dy vjeteve, nuk mund te me shikonit para nje audience njerezish,
shume me pak se kjo
sepse nuk me pelqente te mbaja fjalime
sepse ndjej se, si nje imigrant, une nuk kam aftesi te mire te te folurit Anglisht.
Por pastaj, vendosa, pikerisht si Guvernatori Arnold Schwartzengger,
Po provoj dosido.
(Te qeshura)
Vajza ime-- vajza ime e shkroi ate,
ajo me tha , " Gjithmone fillo fjalimin me humor."
Por mjedisi imi--
Dua t'ju tregoj nje histori shume shkurt.
Une dhe burri im, i sollem djalin dhe vajzen tone ketu ne 1980
per te pasur lirine qe nuk mund ta kishim ne Kine ne ate kohe
U munduam t'i mesojme femijet tane te jene krenare me traditen e tyre, por eshte shume veshtire.
E dini, si emigrante, une do t'ju flisja Kinezce atyre,
dhe ata gjithmone do te me pergjigjeshin ne Anglisht.
Ata duan muziken rok, kulturen pop, kulturen amerikane.
Por kur ata u rriten,
kur erdhi koha per ta te mendonin rreth marteses,
atehere ne prisnim prej tyre te kuptojne, pak me shume, rreth kultures se tyre.
Por aty ne patem probleme.
Djali im, thote se nuk eshte i gatshem te martohet.
Ai ka nje te dashur, por ajo eshte amerikane, jo kineze.
Nuk eshte keq, por i thash atij, '" Cfare s'eshte ne rregull me femrat Kineze?"
Por une mendoj qe ai do te ndrroje mendje se shpejti.
Keshtu, pastaj vendosa , do te koncentrohem tek vajza ime.
Martesa e vajzes eshte shume speciale per nenen.
Por ne fillim, ajo tha qe nuk kishte e interesuar.
Ajo vetem deshiron te kaloje kohe me shoqerine e saj.
Rrinte ne kolegj, e nuk vinte kurre ne shtepi.
Dhe nuk deshironte qe une ta vizitoja.
Keshtu qe thash, " Cka nuk eshte ne rregull?"
Pra, akuzova vajzen time qe ka nje te dashur sekret.
Por ajo me tha, " Nene, nuk duhet te merakosesh rreth meshkujve
sepse nuk me pelqejn ata."
(Te qeshura)
Dhe i thashe, " Po, meshkujt mund te jene te veshtire, por ne gjitha femrat duhet te mesohemi me kete."
Ajo tha, '" Jo Nene, nuk me pelqejne djemte. Me pelqejne femrat.
Une jam lesbike."
Pra, une gjithmone i mesoj femijet e mi te respektojne idete amerikane,
por i thash vajzes time se kjo eshte nje perjashtim--
(Te qeshura)
qe ajo nuk eshte homoseksuale, ajo vecse eshte konfuze nga ky problem amerikan.
Por ajo me tha., " Nene, nuk eshte amerikane.'
Ajo tha qe ka rene ne dashuri , ne dashuri me nje vajze kineze.
(Te qeshura)
Keshtu, keto jane fjalet qe une po prisja te degjoja,
por nga djali, jo nga vajza ime.
(Te qeshura)
Ne fillim nuk dija c'te beja.
Por pastaj, me kohe, une arrita ta kuptoj se kjo eshte cka ajo eshte.
Pra, edhe pse nganjehere eshte akoma e veshtire,
Do ta ndaj me ju se me ndihmon te kuptoj
shoqeria eshte me tolerante, zakonisht per shkak te vendeve te tilla,
pershkak te ideve te tilla
dhe njerezve sikur ju, me mendje te shendoshe.
Pra mendoj ndoshta TED, ju ndikoni ne jeten e jerezve
ne menyra qe ndoshta as qe do t'a kuptonit.
Keshtu qe, per hir te vajzes time,
Ju falenderoj per përhapjen e ideve me vlere.
Faleminderit. Shin shen.
(Duartrokitje)
Mirembrema. Une quhem Habbi Belahal.
Dhe se pari dua te falenderoj Sarah Jones
qe vendosi te gjithe presionin ne te vetmin Arab te cilin e morri me vete
te jete e fundit sot.
Une jam me origjine nga Jordani.
Dhe jap letersi krahasimtare ne kolegjin Queens.
Nuk eshte Harvard.
Por po ndihem paska si nje peshk jashte ujit.
Por jam shume krenare per studentet e mi.
Dhe e shoh qe disa prej tyre kane ardhur ne konference.
Pra jo do te merrni kredite shtese qe ju kam premtuar.
Por, perderisa e di qe mund te mos dukem si nje ardhacak tipik, sic do te thoshit ju,
Une do doja te theksoja se ne ne shoqerine globale
ne kurre nuk jemi aq te ndryshem sic mund te sugjeroje dukja e jashtme.
Pra, nese do te me lejonit mua, une do te ndaj me ju nje varg te shkurter,
te cilin e mesova si vajze 16 vjecare.
Pra, te kthehemi ne kohen antike.
( Arabisht)
Dhe kjo afersisht perkthehet:
" Ju lutem, me lere te mbaj doren tende.
Dua te mbaj doren tende
Dua te mbaj doren tende.
Dhe kur te prek ty, ndjehem e lumtur per mbrenda.
Eshte nje ndjejne e tille qe dashuria ime, Nuk mund ta fsheh, nuk mund ta fsheh, nuk mund ta fsheh."
Mire, pra ne rregull, por ju lutem, lutem, por ju lutem.
Nese ju duket e njohur, eshte sepse une isha ne te njejten kohe te jetes time
duke degjuar The Beatles.
Ne radio, ata ishin shume te famshem.
Pra, per te gjitha duhet te thuhet se me pelqen te besoj,
që për çdo fjalë ka për qëllim të na bëjë të shurdhër për njëri-tjetrin,
gjithmone ka nje tekst qe bashkon veshet dhe zemrat matane kontinenteve ne rime.
Dhe une lutem se kjo eshte menyra qe ne do vet-zbulojme, ne kohe.
Kjo ishte e gjitha. Faleminderit shume per mundesine.
Ne rregull? Mrekulli.
(Duartrokitje)
Faleminderit shume te gjitheve. Ishte kendshem.
Faleminderit qe me ftuat.
( Duartrokitje)
Faleminderit shume. Ju dua.
( Duartrokitje)
Mire, me lejoni te them kete.
Une thjesht-- ju falemnderoj
Une dua te falenderoj Chris and Jaqueline, dhe the gjthe qe me ftuat.
Eshte bere nje kohe e gjate , dhe une ndjehem sikur jam ne shtepi,
une kam performuar per disa nga kompanite tuaja
ose disa prej jush me keni pare diku tjeter,
por sinqerisht kjo eshte audienca me e mire qe kam pasur ndonjehere ne eksperiencen time.
E gjitha kjo eshte e mrekullueshme, dhe mos shkoni te rizbuloni veten sa me shpejt.
( Duartrokitje)