Hayat nasıl güzel bir şekilde sona erer?
Ve en sondan bahsediyorum.
Ölümden bahsediyorum.
Nasıl iyi yaşanacağına dair sürekli düşünürüz.
İyi bir durumda ölme şansımızı yükseltmek konusunda konuşmak istiyorum.
İhtiyarlık hastalıkları uzmanı değilim.
Anaokulu öğrencileri için okuma programları tasarlıyorum.
Bu konu hakkında bildiklerim
iki örneği kapsayan niteliksel bir çalışmaya dayanıyor.
Son birkaç yılda, iki arkadaşıma
yaşamlarını istedikleri gibi son vermeleri için yardımcı oldum.
Jim ve Shirley Modini 68 yıllık evliliklerini
Sonoma ilindeki dağlarda 1.700 dönümlük
çiftliklerinde medeniyetten uzakta sürdürdü.
Ellerinde geçinebilecekleri kadar çiftlik hayvanı tutuyorlardı
böylece arazilerinin büyük kısmı bölgede yaşayan
ayılar, aslanlar ve diğer birçok canlıya sığınak
görevi görüyordu.
Bu onların hayaliydi.
Jim ve Shirley ile 80'li yaşlarında tanıştım.
İkisinin de çocuğu yoktu ve çocuk sahibi olmamayı tercih etmişlerdi.
Samimiyetimiz arttıkça vasileri
ve tıbbi avukatları oldum
fakat daha önemlisi, onların
hayatlarının son tecrübelerini yaşatan kişi oldum.
Ve beraberce hayatın nasıl güzel noktalanabileceği konusunda bir şeyler öğrendik.
Son yıllarında Jim ve Shirley
kanserler, kırıklar, enfeksiyonlar ve nörolojik hastalıklarla yüzleştiler.
Evet..
Sonunda vücut fonksiyonlarımız
ve bağımsızlığımız sıfıra düşüyor.
Bulduğumuz şey ise, bir plan ve doğru insanlar yardımıyla
yaşam kalitesinin yüksek tutulabileceğiydi.
Sonun başlangıcını tetikleyen şey
ölümü fark ettiren bir olaydır ve bu süreçte
Jim ve Shirley, vefatlarından sonra çiftliklerini
devralması için ACR doğa koruyucularına emanet etti.
Böylece içleri rahat bir şekilde hayatlarına devam ettiler.
Bu bir teşhis olabilir. İçgüdüleriniz de olabilir.
Fakat bir gün şunu diyeceksiniz: "Bu şey bir gün beni alacak."
Jim ve Shirley bu vakti
arkadaşlarına sonlarının yakın olduğunu haber vererek
ve bunu kabullendiklerini söyleyerek geçirdi.
Kanserden ölmek ve nörolojik hastalık sonucu ölmek
farklıdır.
İki durumda da son günler sessizce iç rahatlatmayla geçer.
Önce Jim vefat etti. Son anına kadar bilinci yerindeydi,
fakat son gününde konuşamıyordu.
Bakışlarından, şunu tekrar duymak istediğini anlayabiliyorduk,
"Her şey tamam Jim. Shirley'e iyi bakacağız
tam burada, çiftlikte
ve ACR de kurduğunuz yabani ortamı sonsuza dek koruyacak."
Bu tecrübeden yola çıkarak sizlerle beş uygulama paylaşacağım.
Programı internete de yükledim,
yani isterseniz, kendi sonunuzu kendiniz planlayabilirsiniz.
Bir planla başlıyor.
Çoğu insan şunu der, "Evimde ölmek isterim."
Amerikalıların yüzde sekseni bir hastanede
veya bakımevinde hayatını kaybediyor.
Evde ölmek istediğimizi söylemek bir plan değil.
Yine birçok insan der ki, "Bu hale geldiğimde beni vurun gitsin."
Bu da bir plan değil, üstelik yasadışı.
(Kahkahalar)
Bir planda istediğiniz sona dair
doğrudan sorulan sorulara verilen yanıtlar vardır.
Bağımsız olmadığınızda nerede bulunmak istersiniz?
Tıbbi müdahale konusunda istekleriniz neler?
Ve planınızın yolunda gitmesini sağlayacak kişi kim?
Avukatlara ihtiyacınız olacak.
Birden fazla avukatınızın olması, istediğiniz sona
ulaşma şansınızı artırır.
Doğal olarak bu kişinin eşiniz veya çocuğunuz olacağını düşünmeyin.
Bu işi iyi yapmak için zamanı ve size yakınlığı
olan birisini istersiniz ve öyle birini istersiniz ki
insanlarla değişen durumların yarattığı
baskı altında çalışabilsin.
Hastanenin hazır olması çok önemlidir.
Yüksek ihtimalle acil servise alınacaksınız
ve bunun doğru yapılmasını istersiniz.
Tıbbi geçmişinizin bir sayfalık bir özetini hazırlayın,
kullandığınız ilaçlar ve doktor bilgileri yer alsın.
Bunu çok parlak bir zarfa yerleştirin
ve bu zarfta sigorta kartlarınız, vekaletnameniz,
"beni hayata döndürmeyin" emrinizin birer nüshası olsun.
Avukatlarınızın arabalarında bir set bulundurmasını sağlayın.
Bir diğer seti de buzdolabınıza bantlayın.
Bu zarfla acil serviste boy gösterdiğinizde
kayıt işleminiz çok daha kesin ve kolay olacaktır.
Hastabakıcılara ihtiyaç duyacaksınız.
Kişiliğinizi ve mali durumunuzu değerlendirip
bir yaşlı bakım evinde kalmanın mı
yoksa evde kalmanın mı en iyi seçeneğiniz olduğuna karar vereceksiniz.
İki durumda da durulmayın.
Biz birkaç yanlış hasta bakıcı seçtik,
ta ki mükemmel ekiple karşılaşana kadar,
ekibin başında Marcia vardı
ve bu ekip sadece ölüyorsunuz diye bingoda kazanmanıza göz yummuyor,
siz dışarı çıkamazken onlar dışarı çıkıyor
ve sizin için çiftliğinizi videoya kaydediyor
ve ekipte Caitlin var, sabah egzersizinizi kaçırmamanızı sağlıyor
fakat eşininizin emin ellerde olduğunu
duymak istediğiniz anları fark ediyor.
Son olarak, son sözler.
Son anınızda neler duymak istiyor
ve bunları kimden duymak istiyorsunuz?
Tecrübelerime göre, hakkında endişelendiğiniz
konuların güzel sonuçlanacağını duymak istersiniz.
Olayı akışına bırakmanın çözüm olacağına inanırsanız, bırakırsınız.
Yani bu, normal olarak korku ve inkar uyandıran bir konudur.
Öğrendiğim şey şu:
yaşamımızın sonuna dair plan yapmaya zaman ayırırsak,
yaşam kalitemizi sürdürmek için en iyi şansı değerlendirmiş oluruz.
Burada Jim ve Shirley'i, çiftliklerine kimin bakacağına
karar verdikten hemen sonra görüyorsunuz.
Burada Jim'in ölmeden sadece birkaç hafta önceki hali,
göreceğini beklemediği doğum günü partisinde.
Ve burada Shirley, ölmeden sadece birkaç gün önce
günün gazetesinde bir makale okuyor
makalenin konusu Modini çiftliğindeki yaban hayvanı
sığınağının önemi.
Jim ve Shirley hayatını güzel bir biçimde noktaladılar
ve hikayelerini sizinle paylaşarak,
aynısını yapma şansımızı arttıracağını umuyorum.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)