Jaki powinien wyglądać godny koniec życia?
Chodzi mi o sam koniec,
o umieranie.
Wszyscy dużo myślimy o tym, jak żyć dobrze.
Chciałbym pomówić o zwiększeniu szans na godną śmierć.
Nie jestem geriatrą.
Projektuję programy do nauki czytania dla przedszkolaków.
Moja wiedza na ten temat
pochodzi z badań jakościowych próby wielkości dwa.
W ciągu ostatnich kilku lat pomogłam dwojgu przyjaciołom
zakończyć życie w sposób, jaki chcieli.
Jim i Shirley Modini spędzili 68 lat małżeństwa
odcięci od świata, na 1.700 hektarowym ranczu
w górach hrabstwa Sonoma.
Trzymali tylko tyle zwierząt, ile musieli,
bo reszta rancza służyła za schronienie
niedźwiedziom, lwom i wszystkim inny stworzeniom,
które tam żyły.
To było ich marzeniem.
Poznałam Jima i Shirley kiedy byli już po 80-tce.
Oboje byli jedynakami, którzy zdecydowali się nie mieć dzieci.
Kiedy się zaprzyjaźniliśmy, stałam się ich powierniczką
medycznym pośrednikiem,
ale co ważniejsze, stałam się osobą
zarządzającą ostatnimi chwilami ich życia.
Dowiedzieliśmy się trochę, jak godnie odchodzić.
W ostatnich latach Jim i Shirley
zmagali się z rakiem, złamaniami, infekcjami, chorobami neurologicznymi.
To prawda.
Pod koniec funkcjonowanie organizmu
i niezależność spadają do zera.
Dowiedzieliśmy się, że z planem i odpowiednimi ludźmi,
jakość życia może pozostać na wysokim poziomie.
Początek końca wywołuje
uświadomienie sobie śmiertelności. W tym czasie
Jim i Shirley zdecydowali przekazać organizacji ACR
swoje ranczo po ich śmierci.
Tym samym uzyskali spokój ducha.
To może być diagnoza albo intuicja,
ale pewnego dnia, powiemy sobie: "Mnie też to czeka".
Jim i Shirley spędzili ten czas
informując znajomych o swym niechybnym końcu
i że przyjmują to ze spokojem.
Umieranie na raka i na chorobą neurologiczną
bardzo się różni.
W obu przypadkach chodzi o zapewnienie.
Jim zmarł pierwszy. Był świadomy, aż do samego końca,
ale w swój ostatni dzień nie mógł mówić.
Z jego oczu dało się wyczytać, że chce usłyszeć:
"Wszystko jest przygotowane, Jim. Zaopiekujemy się Shirley,
tu na ranczu,
a ACR zadba o wasze zwierzęta".
Z tego doświadczenia wyniosłam pięć kroków postępowania.
Umieściliśmy arkusze online,
aby każdy mógł zaplanować własny koniec.
Zaczynamy od planu.
Większość ludzi mówi: "Chciałbym umrzeć w domu".
80 procent Amerykanów umiera w szpitalu
lub w domu opieki.
Samo wypowiedzenie tego zdania nie oznacza planu.
Wiele osób mówi: "Jeśli do tego dojdzie, zastrzelcie mnie".
To też nie jest plan, to jest nielegalne.
(Śmiech)
Plan obejmuje odpowiedzi
na proste pytania o tym, jak widzisz swój koniec.
Gdzie chcesz być, kiedy już nie będziesz samodzielny?
Jakiej interwencji medycznej oczekujesz?
Kto upewni się, że twój plan jest realizowany?
Trzeba ci będzie powierników.
Szansę zapewnienia wybranego końca
zwiększa posiadanie wielu adwokatów.
Odpowiedzialności nie musi ponosić małżonek czy dziecko.
Chcemy kogoś, kto ma czas i jest blisko,
żeby mógł wykonywać tę pracę dobrze,
i kto umie pracować z ludźmi pod presją
w ciągle zmieniającej się sytuacji.
Ważne jest przygotowanie do szpitala.
Najprawdopodobniej zabierze was pogotowie,
i chcecie to prawo wyegzekwować.
Przygotujcie jednostronicowe podsumowanie historii chorób,
dane o zażywanych lekach, lekarzach prowadzących.
Umieśćcie wszystko w jaskrawej kopercie
razem z kopią dowodu ubezpieczenia, pełnomocnictwami,
prośbą o niereanimację.
Pełnomocnicy mają mieć to samo.
Przyklejcie to do lodówki.
Kiedy pojawicie się z tym zestawem na pogotowiu,
przyjęcie przebiegnie bardzo sprawnie.
Będziecie potrzebować opiekunów.
Potrzebne będzie określenie waszej osobowości i sytuacji finansowej,
żeby móc zdecydować czy lepszym wyborem będzie
dom opieki, czy pozostanie w domu.
Nie podejmujcie decyzji ostatecznie.
Przerobiliśmy wiele kiepskich opiekunów
zanim stworzyliśmy doskonały zespół
dowodzony przez Marshę,
która nie da ci wygrać bingo, tylko dlatego, że jesteś umierający
ale pójdzie porobić zdjęcia twojego rancza,
kiedy ty już nie masz na to siły.
Caitlin nie pozwoli na opuszczenie porannych ćwiczeń,
ale wie, kiedy chcesz usłyszeć
że twoja żona jest w dobrych rękach.
Wreszcie - ostatnie słowa.
Co chcielibyście usłyszeć na końcu, i od kogo?
Większość ludzi chce usłyszeć,
że będzie dobrze w kwestiach, o które się martwicie.
Jeśli uwierzysz, że wszytko będzie OK, tak właśnie będzie.
To temat, który zwykle budzi strach i wyparcie.
Wiem z doświadczenia,
że jeśli poświęcimy trochę czasu na zaplanowanie końca życia
mamy spore szanse na utrzymanie jego jakości.
Oto Jim i Shirley po podjęciu decyzji,
kto zajmie się ich ranczem.
Tutaj Jim zaledwie kilka tygodni przed śmiercią
obchodzi urodziny, których nie spodziewał się dożyć.
Oto Shirley kilka dni przed śmiercią.
Czytam jej artykuł o tym,
ile znaczy sanktuarium dzikiej przyrody
rancza Modinich.
Jim i Shirley doczekali godnego koniec życia,
i dzieląc się z wami ich historią,
mam nadzieję, że pomogę wam uzyskać to samo.
Dziękuję.
(Brawa)